
Nicolaus Copernicus
Portret, 1580
Tavalludi  19-fevral, 1473-yil
Torun (Toru), Qirol Prussiyasi, Polsha Qirolligi
Vafoti  24-may, 1543-yil
(70 yoshda)
Frombork, Qirol Prussiyasi, Polsha Qirolligi
Sohasi  Matematika, astronomiya, tibbiyot, iqtisodiyot
Alma mater  Krakov universiteti, Bolonya universiteti, Padua universiteti, Ferrara universiteti
Mashhur ishlari Geliosentrizm, Copernicus qonuni
Dini  Rim katoligi

Nicolaus Copernicus(olm. Nikolaus Kopernikus; ital. Nicol Copernico; pol. Mikoaj Kopernik; yoshligida Niclas Koppernigk; [1] 19-fevral, 1473 - 24-may, 1543) - Uygkonish davrining astronomi va Yerni olam markazidan olib tashlagan geliosentrikkosmologiyanishakllantirgan birinchi inson. [2]

Kopernikning vafotidan oz vaqt avval chop etilgan De revolutionibus orbium coelestium (Osmon sferalarning inqilobi) nomli kitobi ko'pincha zamonaviy astronomiyaningboshlangkich nuqtasi va fan inqilobini boshlab bergan vahiy deya ataladi. Uning Quyosh olam markaziga joylashtirilgan geliosentrik modeli osmon jismlarining harakati Yerni olam markaziga qo'ymasdan turib tushuntirish mumkinligini isbot qiladi. Bu kashfiyot fan tarixida Kopernik inqilobi deya ataladi.
Uygkonish davrining buyuk daholari singari Kopernik matematik, astronom, qonunshunoslikda do'tor unvoniga ega bo'lgan yurist, shifo'or, poliglot, tarjimon, rassom, katolik cherkovining ishchisi, siyosatchi, diplomat va iqtisodchi bo'lgan.
Kopernik Nikolay(polyakcha - Kopernik, lot. Copernicus - 1473.19.2, Torun, Polsha - 1543.24.5, Frambork, Polsha) -polyak astronomi, geliotsentrik sistema asoschisi. 1492-94y.larda Krakov un-tida, keyinchalik Italiyaning Bolonyadagi un-t va b. un-tlarida huquqshunoslik, tibbiyot, astronomiya va mat. fanlarini o'rgangan. K. zamonasining yetuk astronomlaridan biri bo'lgan. U 1543 y.da "Osmon sferalarining aylanishi haqida" asarini nashr ettirgan. Bu asarda Ptolemeynnng fan va dinda hukmron bo'lib kelgan geotsentrik sistemasini rad qiluvchi geliotsentrik sistemani bayon etgan. K. o'z sistemasida Yerni oddiy sayyoralardek Quyosh atrofida va o'z o'qi atrofida aylanadi degan fikrni ilgari surgan. Geliotsentrik sistemaning to'gkriligi tez orada Galiley, Kepler, I. Nyuton kashfiyotlari bilan isbotlangan. [3]

Manbalar
ANicolaus Copernicus Gesamtausgabe: Urkunden, Akten und Nachrichten: Texte und bersetzungen, ISBN 3-05-003009-7, pp. 23ff. (online); Marian Biskup: Regesta Copernicana (calendar of Copernicus' Papers), Ossolineum, 1973, p. 32 (online). This spelling of the surname is rendered in many publications (Auflistung) [1]
ALinton (2004, p. 39). Copernicus geliosentrik tizim turini taklif qilgan birinchi inson emas edi. Yunon matematigi va astronomi Samoslik Aristarxus buni miloddan avvalgi uchinchi asrda taklif etgan edi. Ammo, u o'z gkoyalarini rivojlantirmay, eng oddiy holatda qoldirgan. (Dreyer, 1953, pp. 135-48).
Ao'zME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Havolalar
Ushbu maqolani yozishda o'zbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) mallumotlaridan foydalanilgan.
